به گزارش پایگاه خبری تحلیلی منجم تبریز: تبریز، کلانشهری که روزانه هزاران سفر درون‌شهری آن به شبکه حمل‌ونقل عمومی وابسته است، برای کاهش ترافیک، آلودگی هوا و تسهیل جابه‌جایی شهروندان بیش از هر زمان دیگری به ناوگان عمومی کارآمد نیاز دارد؛ اما در این میان، فرسودگی بخشی از ناوگان تاکسیرانی و جهش قیمت خودروهای جایگزین، نوسازی این بخش را با چالشی جدی روبه‌رو کرده است.
مدیرعامل سازمان مدیریت حمل‌ونقل مسافر شهرداری تبریز با اشاره به آخرین وضعیت ناوگان تاکسیرانی گفت: در حال حاضر ۱۰ هزار و ۷۰۰ دستگاه تاکسی در تبریز فعال است که از سال ۱۴۰۰ تاکنون یک هزار و ۷۵۰ دستگاه از این ناوگان نوسازی شده است.
با این حال، هنوز بخش قابل توجهی از تاکسی‌های فعال شهر در صف نوسازی قرار دارند؛ به گفته جلالی، ۵ هزار و ۳۷۱ دستگاه تاکسی در تبریز فرسوده محسوب می‌شوند؛ عددی که نشان می‌دهد مسیر نوسازی ناوگان هنوز فاصله زیادی تا نقطه مطلوب دارد.
تاکسی صفر؛ یک میلیارد تومان گران‌تر از سال گذشته
یکی از مهم‌ترین موانع نوسازی، نه نبود تسهیلات، بلکه افزایش شدید قیمت تاکسی‌های جدید عنوان شده است.
جلالی در تشریح این مشکل اظهار کرد: قیمت تاکسی جدید که سال گذشته حدود ۸۰۰ میلیون تومان بود، امسال به حدود یک میلیارد و ۸۰۰ میلیون تومان رسیده است؛ افزایش یک میلیارد تومانی که عملاً جایگزینی تاکسی‌های فرسوده را برای بسیاری از رانندگان دشوار کرده است.
برای کمک به رانندگان، با حمایت شهرداری، شورای اسلامی شهر، سازمان گسترش، محیط زیست و برخی دستگاه‌های دیگر، مقرر شده یک میلیارد تومان تسهیلات با نرخ سود چهار درصد برای نوسازی تاکسی‌های فرسوده اختصاص یابد.
اما حتی این تسهیلات نیز به‌تنهایی گره کار را باز نکرده است.
راننده برای خرید تاکسی جدید، علاوه بر وام یک میلیارد تومانی، باید حدود ۸۰۰ میلیون تومان آورده نقدی تأمین کند. ارزش تاکسی فرسوده نیز حدود ۱۰۰ تا ۲۰۰ میلیون تومان برآورد می‌شود؛ بنابراین بخش قابل توجهی از هزینه خرید خودروی جدید همچنان بر دوش راننده باقی می‌ماند؛ راننده‌ای که درآمدش مستقیماً به تعداد سفر و میزان جابه‌جایی مسافر وابسته است.
تاکسی فرسوده بماند یا راننده زیر بار بدهی برود؟
مسئله در اینجا فقط یک خودرو نیست؛ معیشت هزاران راننده تاکسی و کیفیت حمل‌ونقل عمومی شهر به همین تصمیم گره خورده است.
از یک سو، ادامه فعالیت تاکسی‌های فرسوده می‌تواند کیفیت خدمات و استانداردهای زیست‌محیطی ناوگان را تحت تأثیر قرار دهد و از سوی دیگر، خرید تاکسی جدید با قیمت‌های فعلی و پرداخت اقساط، برای بسیاری از رانندگان به یک بار مالی سنگین تبدیل شده است.
در چنین شرایطی، راننده تاکسی عملاً میان دو انتخاب دشوار قرار می‌گیرد؛ ادامه کار با خودروی فرسوده یا ورود به تعهد مالی سنگین برای خرید خودروی جدید.
رقیب تاکسیرانان؛ مسافرکش‌های شخصی
مشکل نوسازی اما تنها چالش پیش روی تاکسیرانان تبریزی نیست.
مدیرعامل سازمان مدیریت حمل‌ونقل مسافر شهرداری تبریز به افزایش روز به روز استفاده برخی شهروندان از خودروهای شخصی مسافرکش نیز اشاره کرد؛ خودروهایی که تحت نظارت سازمان تاکسیرانی نیستند و حتی با خودروهای مدل پایین نیز اقدام به جابه‌جایی مسافر می‌کنند.
به گفته وی، دسترسی سریع‌تر به این خودروها موجب شده بخشی از شهروندان از آنها استفاده کنند؛ موضوعی که به گفته مسئولان، کاهش سهم تاکسی‌ها از سفرهای شهری و در نتیجه کاهش درآمد تاکسیرانان را به دنبال داشته است.
این وضعیت در حالی رخ می‌دهد که تاکسیران رسمی برای ادامه فعالیت خود با الزاماتی مانند معاینه فنی، ضوابط سازمانی و ضرورت نوسازی ناوگان مواجه است، اما بخشی از خودروهای شخصی مسافرکش خارج از این چارچوب فعالیت می‌کنند.
مسئله تبریز فقط «تاکسی فرسوده» نیست
آنچه امروز در ناوگان تاکسیرانی تبریز دیده می‌شود، حاصل تلاقی چند مشکل است؛ افزایش قیمت خودرو، کاهش قدرت خرید رانندگان، هزینه بالای نوسازی، کاهش درآمد تاکسیرانان و رقابت خودروهای شخصی مسافرکش.
وجود ۵ هزار و ۳۷۱ تاکسی فرسوده در شهری با بیش از ۱۰ هزار دستگاه تاکسی فعال، زنگ هشداری برای آینده حمل‌ونقل عمومی تبریز است.
اگر قرار است شهروندان بیش از گذشته به حمل‌ونقل عمومی روی بیاورند، نوسازی ناوگان باید از یک مطالبه صرفاً سازمانی به یک مسئله شهری تبدیل شود؛ مسئله‌ای که حل آن نیازمند تسهیلات مؤثرتر، کاهش سهم آورده رانندگان و سیاست‌های حمایتی متناسب با قیمت واقعی خودرو است.
در غیر این صورت، فاصله میان «نیاز شهر به تاکسی نو» و «توان راننده برای خرید تاکسی نو» روزبه‌روز بیشتر خواهد شد؛ فاصله‌ای که در نهایت هزینه آن را هم راننده و هم شهروند تبریزی پرداخت خواهد کرد.